Ierse crisis toont noodzaak duidelijkheid Essentgelden.

De Limburgse winsten uit de verkoop van aandelen Essent zijn voor een aanzienlijk deel in Ierland belegd. Nu de Keltische tijger in coma ligt is het hoog tijd voor duidelijkheid over de beleggingen van de Limburgse Essentgelden, zo schrijft Raymond Frenken.

Het Limburgse verlies bestaat alleen nog op papier. Pas als de beleggingen verkocht worden is duidelijk of geld is verloren. Beleggingsspecialisten adviseren de Ierse belegging vast te houden, zeker nu de eurolanden klaar staan met een reddingsplan van 85 miljard euro.

De Ierse crisis roept ook andere vragen op. Hoe zijn de beleggingsbeslissingen tot stand zijn gekomen? Diverse Nederlandse overheidsinstanties zijn de afgelopen jaren geld kwijtgeraakt. Dat mag niet opnieuw gebeuren.

In 2009 gingen de Provincie en Limburgse gemeentes akkoord met de verkoop van hun aandelen in energiebedrijf Essent. Voor de provincie leverde de dit ruim 1,2 miljard euro op. Voor de gemeentes enkele honderden miljoenen.

Wat doe je met zoveel geld? Beleggen natuurlijk. Een spaarrekening levert veel minder op dan de riante dividenden uit Essent. Maar wie beslist over die beleggingen?

Beek heeft afgelopen zomer als een van de weinige Limburgse gemeentes inzage gegeven over belegde Essentgelden. Ongeveer 2 miljoen euro is belegd in Ierse staatsobligaties, op een totaal Essent-portfolio van 13,8 miljoen. Ook andere gemeentes en de provincie zouden zo’n overzicht moeten geven.

Uit het overzicht blijkt dat 13 Limburgse gemeenten samen 39,9 miljoen euro hebben belegd in Ierse staatsobligaties.  Dat is fors, dik een vijfde van de 178 miljoen euro aan Essentwinsten van 13 gemeentes.  Het geld is voor de gemeentes gezamenlijk belegd te zijn door APG, een tak van het ABP, in het APG-IS Garantiefonds.

De Essentgelden zitten niet in risicovolle bedrijven, maar vooral in staatsobligaties. Deze leningen zijn, onder normale omstandigheden, gezonde beleggingen. Ze leveren een vast rendement (rente) op, en een overheid kan immers niet failliet gaan. Juist die laatste veronderstelling staat nu behoorlijk onder druk. Griekenland is eerder dit jaar op de fles gegaan. Dat had niemand verwacht van een euroland.

Ook in Ierland blijkt nu van normale omstandigheden geen sprake. Al in 2009, toen de beslissing om de Essentgelden te beleggen werd genomen, werd Ierland al regelmatig genoemd in een adem met IJsland. Nu is duidelijk dat Ierland een schoolvoorbeeld is van ‘boom and bust’.

De problemen met de Ierse banken waren al langer bekend. Waarom is dan toch Essentgeld belegd in Ierse obligaties? Bestuurders vertrouwen op het advies van het APG, de experts. Maar ook die experts zijn maar mensen.

De betrokken beleggingsadviseurs hebben mogelijk te maken gehad met tegenstrijdige belangen. Als grote beleggers vorig jaar op zoek waren naar kopers voor hun Ierse staatspapier omdat ze problemen zagen op de horizon, dan waren Limburgse bestuurders met zakken vol Essentgeld wellicht makkelijk te beïnvloeden.

Het effectief rendement op Ierse staatsobligaties leek aantrekkelijk, en kwam in de buurt kwam van de riante dividenden uit Essent, zo’n 7 a 8 procent. Een ‘gewone’ belegging in een Nederlandse of Duitse staatsobligatie levert ‘slechts’ 3 a 4 procent op.

Een hoog dividendrendement van een quasi-monopolie bedrijf als Essent is echter moeilijk te evenaren op de internationale kapitaalmarkt, zeker in crisistijd. 

Hebben de bestuurders wel hierbij stil gestaan? Het lijkt van niet. Niemand lijkt echt verantwoordelijk te zijn als er iets fout gaat. Naast Ierland zit ook Limburgs geld in Portugal en Spanje. Alle betrokkenen –van bestuurders tot APG tot de banken die werken voor APG - hebben echter de vrijheid om die verantwoording bij anderen neer te leggen. Dat is een rare zaak, zeker gezien het hier gaat om geld van ons allemaal. Bestuurders mogen dus best wel pittige vragen stellen als ze weer bij APG op bezoek zijn.

Raymond Frenken